Z artykułu dowiesz się:

• jakie korzyści może przynieść nam dobre zdrowie jelit?
• za co odpowiedzialne są bakterie w jelitach?
• jak działa oś jelita- mózg?

Liczne badania naukowe pokazują, że wspieranie zdrowia jelit jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na poprawę ogólnego stanu zdrowia i dobrego samopoczucia.

Zdrowie jelit odnosi się do dobrego samopoczucia układu trawiennego, który odpowiada za trawienie, wchłanianie składników odżywczych i usuwanie niestrawionych resztek pokarmowych z organizmu. Biliony mikroorganizmów — w tym bakterii, wirusów i grzybów w Twoich jelitach mają wpływ na Twoje zdrowie i szczęście. Niezależnie od tego, czy chodzi o problem jelitowy, wzdęcia, odporność, energię, nastrój, skórę, hormony, przewlekłą chorobę lub sposób na osiągniecie optymalnej wagi to właśnie mikrobiom jelitowy pełni tu główną rolę.

Mikrobiom jelitowy

• to zbiór całego materiału genetycznego pochodzącego od mikroorganizmów zamieszkujących jelita
• Mikrobiom każdego człowieka jest inny. Dieta, leki, genetyka, sposób urodzenia i wiek odgrywają rolę w określeniu, które mikroby żyją w jelitach.
• Szacuje się, że mikrobiom jelitowy może wytwarzać tysiące różnych metabolitów, które są ważne dla wielu aspektów, m.in. zdrowia jelit, kontroli poziomu cukru i tłuszczu we krwi, kontroli apetytu i układu odpornościowego.

Zdrowy i zróżnicowany mikrobiom gwarantuje nasze dobre samopoczucie między innymi z tego powodu, że od ilości i jakości mikroorganizmów znajdujących się w jelitach, zależy odpowiedni poziom wytwarzania serotoniny (5-HT, 5-hydroksytryptaminy), potocznie nazywanej ,,hormonem szczęścia’’. Jest ona neuroprzekaźnikiem, który odpowiada za nasz dobry nastrój, pozwala na odczuwanie radości, zmniejsza uczucie lęku oraz wpływa na homeostazę przewodu pokarmowego (m.in. zwiększa opróżnianie żołądka, motorykę jelit, wydzielanie jelitowe i napięcie jelita grubego) [Barandouzi et al. 2022]. Niemal 95% serotoniny wytwarzają bakterie zasiedlające nasze jelita z pomocą mikroflory jelitowej z dostarczanego z pożywieniem aminokwasu jakim jest tryptofan (Trp). Jest on niezbędnym aminokwasem używanym do syntezy białek  i jest metabolizowany przez mikrobiotę do kilku biologicznie aktywnych związków o właściwościach immunomodulacyjnych i neuromodulacyjnych [Iwaniak et al. 2024].

Koncepcja osi jelitowo–mózgowej zakłada, że ​​mózg i mikroorganizmy zamieszkujące jelita komunikują się dwukierunkowo za pośrednictwem układu odpornościowego, neuroendokrynnego, krwionośnego i jelitowego.

Czynniki takie jak stres, insulinooporność, niedobór magnezu lub witaminy B6 czy wiek, mogą wpływać na szybkość syntezy serotoniny [Hussain et al. 2000].

Dlatego interwencja dietetyczna i zmiany w składzie mikrobiomu jelitowego wydają się być atrakcyjnymi sposobami modulacji metabolizmu jelitowego, a co za tym idzie osi jelitowo-mózgowej. Może to skutkować zmianą syntezy, uwalniania i wchłaniania jelitowego związków zdolnych do wpływania na funkcjonowanie neuronów i lepsze samopoczucie.

Jakie korzyści może przynieść nam dbanie o zdrowie jelit?

• Troska o zdrowie immunologiczne Ponieważ około 70% komórek odpornościowych znajduje się w jelitach, odgrywają one kluczową rolę w odporności. Twoje mikroby uczą komórki odpornościowe, przed czym muszą się chronić (np. wirusy wywołujące grypę), a co jest bezpieczne (np. białko w orzeszkach ziemnych). Badania przeprowadzone przez badaczy z King’s College London , w których wzięło udział prawie 600 000 uczestników, wykazały, że osoby, które spożywały bardziej zróżnicowaną dietę bogatą w rośliny (tzw. dietę wzmacniającą jelita), miały o 40% niższe ryzyko zachorowania na COVID-19 [Merino et al. 2021]
  
  
• Większy poziom energii Zmniejszona różnorodność mikroflory jelitowej („dysbioza jelitowa”) została powiązana z szeregiem niekorzystnych skutków zdrowotnych, w tym z przewlekłym zmęczeniem. Badanie opublikowane w czasopiśmie Cell Host & Microbe w 2023 r. wykazało, że objawy zmęczenia były skorelowane z poziomami określonych gatunków bakterii jelitowych [Sampson et al. 2023].
  
  
• Lepsze zdrowie psychiczne Jelita i mózg nie są połączone tylko nerwowo, ale też chemicznie za pomocą neuroprzekaźników. Oznacza to, że to, co dzieje się w mózgu, może wpływać na to, co dzieje się w jelitach i odwrotnie. Zaburzenia w tym układzie zostały powiązane z takimi stanami jak depresja i lęk. Badanie SMILES przeprowadzone w 2017 r. było przełomowym badaniem badającym, w jaki sposób wspieranie naszych jelit poprzez dietę śródziemnomorską bogatą w produkty pochodzenia roślinnego może pomóc w radzeniu sobie z depresją [Jacka et al. 2017].

Literatura:

1. Barandouzi, Z.A., Lee, J., del Carmen Rosas, M. et al. Associations of neurotransmitters and the gut microbiome with emotional distress in mixed type of irritable bowel syndrome. Sci Rep 12, 1648 (2022). https://doi.org/10.1038/s41598-022-05756-0.
2. Iwaniak P, Owe-Larsson M, Urbańska EM. Microbiota, Tryptophan and Aryl Hydrocarbon Receptors as the Target Triad in Parkinson’s Disease-A Narrative Review. Int J Mol Sci. 2024 Mar 2;25(5):2915. doi: 10.3390/ijms25052915.
3. Hussain A.M., Mitra A.D. Effect of ageing on tryptophan hydroxylase in rat brain: Implications on serotonin level. Drug Metab Dispo. 2000; 28: 1038–42.
4. Merino J, Joshi AD, Nguyen LH, Leeming ER, Mazidi M, Drew DA, Gibson R, Graham MS, Lo CH, Capdevila J, Murray B, Hu C, Selvachandran S, Hammers A, Bhupathiraju SN, Sharma SV, Sudre C, Astley CM, Chavarro JE, Kwon S, Ma W, Menni C, Willett WC, Ourselin S, Steves CJ, Wolf J, Franks PW, Spector TD, Berry S, Chan AT. Diet quality and risk and severity of COVID-19: a prospective cohort study. Gut. 2021 Nov;70(11):2096-2104. doi: 10.1136/gutjnl-2021-325353.
5. Timothy R. Sampson, Revealing gut microbiome associations with CFS, Cell Host & Microbe, Volume 31, Issue 2, 2023, Pages 171-172, ISSN 1931-3128, doi.org/10.1016/j.chom.2023.01.011.
6. Jacka FN, O’Neil A, Opie R, Itsiopoulos C, Cotton S, Mohebbi M, Castle D, Dash S, Mihalopoulos C, Chatterton ML, Brazionis L, Dean OM, Hodge AM, Berk M. A randomised controlled trial of dietary improvement for adults with major depression (the 'SMILES’ trial). BMC Med. 2017 Jan 30;15(1):23. doi: 10.1186/s12916-017-0791-y. Erratum in: BMC Med. 2018 Dec 28;16(1):236. doi: 10.1186/s12916-018-1220-6.